#WiskundePlantyn

Opinie - Informaticawetenschappen in het leerplichtonderwijs

Razendsnel digitaliseert, informatiseert en automatiseert de wereld rondom ons. Ons leerplichtonderwijs besteedt daarom (terecht) aandacht aan digitale geletterdheid, kort gezegd: het vaardig gebruik van computers en software. Dit is nobel en nodig, maar onvoldoende! Als we onze jeugd willen voorbereiden op nieuwe technologische evoluties moeten onze jongeren informaticavaardig worden. Informaticavaardigheid gaat verder dan louter het gebruik van computers, en houdt ook in dat jongeren moeten leren hoe computers en software intern werken.

Vandaag verschijnt een uitgebreid rapport van de Jonge Academie en de KVAB (Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Kunsten en Wetenschappen) waarin academici uit diverse wetenschappelijke disciplines, onderwijsdeskundigen en actoren uit de bedrijfswereld aandringen op dringende actie. Wij pleiten voor specifieke eindtermen informaticawetenschappen op twee niveaus: een degelijke basisvorming in het basis- en secundair onderwijs voor alle leerlingen, en een meer gespecialiseerde, gepast geprofileerde vorming in specifieke STEM-richtingen.

Waarom informaticawetenschappen?

Een kennis van de onderliggende principes van de informaticawetenschappen is de enige manier om onze jeugd voor te bereiden op de toekomst. Nieuwe technologie bereikt ons steeds sneller, en de impact van die technologie op ons leven is niet te voorspellen. Een grondige kennis van de principes van de informaticawetenschappen is daarenboven ook nodig voor een bewust gebruik van informatica, met voldoende inzicht in de implicaties van digitale technologie in ethische kwesties. Denk aan privacy, veiligheid en fraude, maar ook aan werkgelegenheid, gezondheid en mobiliteit. Zonder een basiskennis van de onderliggende technologie kunnen jongeren onmogelijk volledig de impact beseffen van hun digitaal gedrag, en verglijden maatschappelijke discussies snel in clichés.

Informaticawetenschappen reiken bovendien een specifieke manier van probleemoplossend denken aan, die we computationeel denken noemen. Probleemoplossend denken reikt jongeren de brug tussen schoolse kennis en de praktijk. Een zekere mate van abstract en logisch denken is hiervoor cruciaal, maar moeilijk op een motiverende manier aan te leren. De informaticawetenschappen combineren abstract denken op een unieke manier met een concreet eindresultaat, zoals een werkende applicatie of een wandelende robot. Ze zijn zelfs in staat om kinderen met schoolmoeheid terug te enthousiasmeren.

Waarom nu?

Informaticawetenschappen worden aan snel tempo geïntegreerd in de onderwijscurricula van de ons omringende landen. In Engeland, bijvoorbeeld, publiceerde de Royal Society in 2012 een rapport gelijkaardig aan het onze. Als gevolg ervan werden informaticawetenschappen er in september 2014 in het leerplichtonderwijs geïntegreerd. Het kan dus snel gaan! In Vlaanderen merken we ook een groot enthousiasme bij leerlingen en leerkrachten en bijgevolg een hele waaier aan initiatieven. Vele vrijwilligers zetten zich in via allerhande organisaties. Ook steeds meer scholen integreren informaticawetenschappen in hun curricula bij de creatie van nieuwe STEM-richtingen.

We moeten niet denken dat het materiaal voor onderwijs in de informaticawetenschappen, niet voorhanden is. Er is vandaag een groot aanbod van goedkoop en toegankelijk didactisch materiaal. De belangrijkste concepten kunnen overgebracht worden met visueel aantrekkelijke, gratis beschikbare grafische programmeertalen of zelfs helemaal zonder computers (Scratch, CS Unplugged…).
Bovendien is een goede computerinfrastructuur niet het grootste probleem. Onderwijs in informaticawetenschappen vergt niet meer hardware dan de computers die scholen nodig hebben om hun leerlingen digitaal geletterd te maken.

Wat is nodig en wat moet gebeuren?

De belangrijkste stap is de definitie van eindtermen, de leerdoelstellingen die de overheid oplegt aan de scholen. Zonder eindtermen rust alle hoop op het enthousiasme van individuele scholen, en garanderen zelfs de meest goedbedoelde initiatieven van de meest enthousiaste scholen geen succes. Gelukkig is ook in Vlaanderen alle nodige expertise aanwezig om snel tot ambitieuze eindtermen te komen.

Uiteraard moeten ook de leerkrachten (zowel toekomstige als actieve) voorbereid worden op onderwijs in de informaticawetenschappen. De lerarenopleidingen moeten aangepast worden, en gepaste navorming moet worden voorzien. Vlaanderen heeft al gepaste lerarenopleidingen, die bij gebrek aan eindtermen echter weinig inhoudelijke uniformiteit vertonen en amper studenten trekken – niet verwonderlijk, daar de uitdagende en goedbetaalde IT-sector lonkt voor afstuderende informatici.

We zijn ervan overtuigd dat alle elementen aanwezig zijn om informaticawetenschappen snel en kwaliteitsvol in ons leerplichtonderwijs te introduceren.


Prof. dr. ir. Giovanni Samaey, KU Leuven en Jonge Academie
Dr. ir. Jacques Van Remortel, KVAB/Klasse Technische Wetenschappen

Deel dit artikel

Reageer op dit artikel
(bekijk de commentaren)